Sposoby gospodarowania

Siły wytwórcze i związane z nimi stosunki gospodarcze (ekonomiczne) określamy łącznie mianem sposobu gospodarowania. (Marks używał nazwy „sposób produkcji” w celu podkreślenia decydującej roli produkcji). Badania historyczne rozwoju społeczeństw wyodrębniły pięć zasadniczych sposobów gospodarowania (produkcji): wspólnota pierwotna, niewolnictwo, feudalizm, kapitalizm, socjalizm. Sposoby gospodarowania różnią się od siebie przede wszystkim nie tym, co się produkuje, lecz jak się produkuje, tzn. w jaki sposób, na jakich zasadach siła robocza jest łączona ze środkami produkcji. Oczywiście różnią się także i tym, co się produkuje (np. w świecie współczesnym i antycznym). Ale zarówno w dawnych czasach, jak i obecnie podstawowe środki żywności były tego samego rodzaju (zboże, mięso itd.), a socjalizm od kapitalizmu trudno byłoby odróżnić na podstawie tego, co się produkuje. Różnice tkwią w stosunkach gospodarczych, tzn. w tym, jak się produkuje, jak się wymienia i dzieli wytworzone dobra. Podstawa tych różnic tkwi w rodzajach i typach własności środków produkcji. Wspólnotą pierwotną charakteryzował rodzaj społecznej własności środków produkcji. Środki te były jeszcze zbyt nisko rozwinięte, aby pojedynczy człowiek mógł sam wytworzyć dobra zapewniające mu i jego rodzinie utrzymanie się przy życiu. Produkowano więc wspólnie, _z reguły w ramach wspólnot plemiennych, posługując się wspólnymi, tzn. stanowiącymi własność grupową, prymitywnymi środkami produkcji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>