planowanie w wielkich firmach

Mówiąc o planowaniu w skali wielkich przedsiębiorstw kapitalistycznych musimy pamiętać, że działalność tych jednostek jest wzajemnie powiązana. Wynika to z podziału pracy, a także z coraz bardziej rozgałęzionej kooperacji, która jest skutkiem rosnącej technologicznej złożoności produktów końcowych. Korporacje są związane ogromną liczbą rozmaitych umów gwarancyjnych, np. dotyczących wielkości dostaw i cen (dla obiorców), a zarazem wielkości sprzedaży i cen (dla dostawców). W ten sposób nie tylko następuje przepływ informacji planistycznej (informacje o zapotrzebowaniu nabywców, prognozy co do przyszłych potrzeb itd.) niezbędnej do sporządzenia własnych planów korporacji, ale planowanie rozszerza się na całą sferę wielostronnych kontaktów kooperacyjnych...

więcej

planowanie w praktyce

Ogólnie biorąc, ani mechanizm rynkowy, ani planowanie — jak wykazuje praktyka — nie mogą w nowoczesnej gospodarce być regulatorami działającymi na zasadzie wyłączności. Każdy z nich funkcjonuje w sposób nie w pełni kompletny. Z jednej strony, nie ma nowoczesnej gospodarki bez rynku. Istniał on nawet w okresie najsilniejszej centralizacji planowania w socjalistycznym przemyśle. Rynek, mając świeże, aktualne informacje, działa jednak na krótką metę, jest krótkowzroczny, jak pisze węgierski ekonomista J. Kornai. Planowanie patrzy daleko w przód, ale w związku z tym jego baza danych jest niepewna, zwłaszcza że realne procesy podlegają licznym zmianom i fluktuacjom...

więcej

optymalizacja planowania

Elementarnym warunkiem metodologicznej poprawności planu społeczno-gospodarczego jest jego realność i wewnętrzna zgodność. Dopiero spełnienie tych warunków pozwala rozważać wybór decyzji najlepszych w danych okolicznościach, tj. decyzji optymalnych, ze zbioru rozwiązań dopuszczalnych. Wydawać by się mogło, że napięte plany powinny wywoływać silną presję prooszczędnościową. W rzeczywistości mogą w tych warunkach powstawać i być akceptowane przez ośrodki decyzyjne projekty i usprawnienia zapowiadające oszczędność, która jednak okazuje się krótkookresowa i pozorna. Z punktu widzenia kryteriów racjonalności ogólnospołecznej i w dłuższym okresie oznaczają one marnotrawstwo i straty...

więcej

niewolnictwo

Niewolnictwo istniało na wszystkich kontynentach, wśród ludzi wszelkich ras na przestrzeni tysięcy lat. Samo pojęcie „niewolnik” (slave) wywodzi się ze słowa Slav (Słowianin), nie tylko w języku angielskim, także w pozostałych językach europejskich i po arabsku. A to dlatego, że – zanim zniewolono pierwszych Afrykanów i przywieziono ich na Półkulę Zachodnią – najwięcej pobitych niewolników wywodziło się z plemion słowiańskich. Niewolnictwo obejmowało szerokie spektrum: Aztecy z Ameryki Centralnej używali ich jako ofiary składane na ołtarzach bóstw, podobnie było m. in. w Indonezji i w części Afryki. W Cesarstwie Rzymskim, niektórych niewolników zmuszano do walki na śmierć i życie w roli gladiatorów, by w ten sposób bawili tłum Koloseum...

więcej

monopolisci

Monopoliści, bez względu na to, czy jest to monopol prywatny czy państwowy, mają tendencję do pobłażania sobie błędów i własnej niesprawności. Różnica polega na tym, że o ile tylko nieliczne firmy stać na to, by powstrzymać swoich rywali od skutecznego konkurowania z nimi, o tyle monopol agencji rządowych jest normą ich działania. Ci, którzy w swoim myśleniu nie wykraczają poza fazę wstępną uważają często, że sposobem na obniżenie cen niektórych dóbr i usług, w celu uczynienia ich dostępnymi dla większej ilości konsumentów, jest państwowy przywilej regulowania cen...

więcej

mieszkania w czasie wojny

Upływ czasu chroni szereg decyzji politycznych przed publicznym uświadomieniem ich konsekwencji. Tylko niewielki ułamek nowojorczyków pamięta dzisiaj, jaka była sytuacja mieszkaniowa w mieście zanim wprowadzono w czasie II wojny światowej kontrolę czynszów. Tylko garstka Kalifornijczyków pamięta, że niegdyś ceny domów w tym stanie nie odbiegały w niczym od cen obowiązujących w reszcie kraju. Dzisiaj są ich wielokrotnością. Te i inne konsekwencje konkretnych decyzji politycznych z przeszłości stały się dzisiaj, dla nowych pokoleń, „normalką”, czymś tak naturalnym, jak pogoda czy inne zjawiska życia codziennego...

więcej

ksztaltowanie swiadomosci

Nie należy nie doceniać roli, jaką mogą w procesie internalizacji odegrać metody kształtowania świadomości społecznej załóg, bodźce o charakterze moralnym i wszystkie działania wzmagające poczucie wspólnoty celów. Nie mogą one jednak zastąpić mechanizmów motywacyjnych związanych z szeroko rozumianym zainteresowaniem materialnym. Nie powiedzie się modernizacja techniczna wynikająca z decyzji GOD, jeżeli poza korzyściami dla całej gospodarki nie zapewni ona widocznych korzyści modernizowanemu przedsiębiorstwu. Dlatego przyswajanie celów społeczno-gospodarczych może się odbywać z nieporównanie większym powodzeniem za pomocą koordynacji interesów jednostek gospodarczych z interesem ogólnym niż metodą „podporządkowywania” interesów...

więcej

kontrola czynszow

Jednym ze sposobów rozwiązania problemu „tanich mieszkań”, który wydaje się szczególnie atrakcyjny, jest regulacja czynszów. Obejmuje ona wszystkie, zarówno ekonomiczne, jak i polityczne cechy normalnej regulacji cen. Jej korzyści polityczne polegają na tym, że ma atrakcyjny cel. Przyciąga więc uwagę i poparcie wszyst-k ich tych, którzy ograniczają się raczej do myślenia w kategoriach pożądanego celu, zamiast zastanowić się nad stworzonym przezeń systemem bodźców i hamulców oraz jego konsekwencjami. Dla łych, którzy nie wykraczaj ą w swym myśleniu poza fazę wstępną, regulacja wysokości czynszów mieszkaniowych wydaje się czymś znakomitym, zwłaszcza że jej dobre skutki widoczne są niemal natychmiast, złe natomiast pojawiają się dużo później i trwają przez dziesiątki lat...

więcej

kapital ludzki

Większość ludzi w nowoczesnych społeczeństwach przemysłowych nazywana jest pracownikami, albo siłą roboczą. Jednakże ludzie stanowią nie tylko siłę roboczą, lecz są również inwestycją kapitałową. Nauka w szkole, doświadczenie zawodowe, umiejętność czytania, umiejętności zdobyte podczas majstrowania przy samochodzie lub komputerze, jak również wiedza oraz doświadczenie zdobyte od rodziców, wszystko to wpływa na rozwój naszych zdolności, inteligencji i umiejętności zawodowych, które ekonomiści określają terminem kapitał ludzki. Rozróżnienie między siłą roboczą, a kapitałem ludzkim nie jest w żadnym przypadku li tylko zbiorem abstrakcyjnych koncepcji. Ma ono bowiem konkretne konsekwencje...

więcej

ilosc lekarzy w zssr

Przez lata Związek Sowiecki chełpił się największą ilością lekarzy i łóżek szpitalnych z wszystkich krajów w świecie – ukrywając równocześnie prawdę o wysokiej śmiertelności noworodków czy spadającej wciąż średniej życia ludzkiego całej populacji. Fakty te wyszły na światło dzienne w ostatnich latach rządów Michaiła Gorbaczowa, w ramach glasnosti, jak nazwano jego politykę otwartości. Nie ujęte w statystykach ludzkie koszty regulacji cen opieki medycznej są ujawniane pośrednio przez tych, którzy z niej rezygnują. Do grupy tej należą pacjenci, lekarze i instytucje medyczne. Pacjenci w krajach bogatych porzucili przepełnione placówki upaństwowionej służby zdrowia i szukają pomocy w sektorze prywatnym na własny koszt – we własnym kraju, albo zagranicą...

więcej

gospodarka ZSRR

Gospodarce ZSRS brak było bowiem systemu bodźców oraz mechanizmu zdolnego do przetworzenia nadmiaru zasobów produkcyjnych w finalne wyroby po cenie porównywalnej z cenami stosowanymi w Stanach Zjednoczonych czy innych krajach stosujących mechanizm koordynacji cenowej. Mimo iż w Związku Sowieckim stosowano ceny, były one ustalane przez centralnych planistów, w związku z czym nie odzwierciedlały względnej rzadkości (scarcity) poszczególnych zasobów w taki sposób, jak to się dzieje w gospodarce rynkowej, gdzie konkurujące ze sobą podmioty dążą do zrównoważenia podaży z popytem...

więcej

Gospodarka Niemiecka

Na gospodarce niemieckiej ciążył coraz bardziej dotkliwie niedostatek siły roboczej. Mobilizacja powodowała zmniejszenie liczby robotników, z 39,1 min w maju 1939 r. do 33,1 min w maju 1941 r. (w tym liczba kobiet niewiele przekraczała w obu okresach 14 min). W tym samym czasie liczba pracowników przemysłu zbrojeniowego wzrosła z 2,4 do 5,3 min osób, a więc nastąpił szybki spadek zatrudnienia w gałęziach cywilnych. Na potrzeby wojny pracowali ponadto liczni robotnicy w krajach okupowanych i zależnych. Już jednak od początku wojny administracja hitlerowska podjęła kroki w celu zdobycia przymusowej siły roboczej. Wykorzystywano wiec jeńców wojennych, więźniów obozów koncentracyjnych, jak też robotników werbowanych różnymi metodami (przeważnie przymusowo) w krajach podbitych. W maju 1941 r...

więcej