Kapitalizm

W kapitalizmie bezpośredni producenci, tj. robotnicy, są całkowicie wolni (w sensie prawnym) nie jest wobec nich stosowany bezpośredni przymus pracy, jak w stosunku do niewolnika czy poddanego chłopa. Ale robotnicy są pozbawieni środków produkcji, które stały się własnością klasy kapitalistów. W stosunku do robotników istnieje przeto pośredni przymus pracy: aby żyć i utrzymać swoje rodziny, muszą się oni najmować do pracy u kapitalistów. W zamian otrzymują płacę, zapewniającą im minimum utrzymania, a wytworzoną przez nich nadwyżkę, t j. produkt dodatkowy, zagarnia kapitalista. Jest to więc też sposób gospodarowania oparty na wyzysku, z tą jednak różnicą, iż zmieniły się jego formy (w porównaniu z feudałizmem czy niewolnictwem). Kapitalizm jest antagonistycznym sposobem produkcji między podstawowymi klasami społecznymi, robotnikami i kapitalistami, istnieją głębokie antagonistyczne sprzeczności. Ci pierwsi pracują na tych drugich, którzy — stosując różne metody wyzysku — niepomiernie się bogacą. Przy tym w pierwszych stadiach kapitalizmu wyzysk stał się nawet większy niż w feudalizmie dzień pracy był bardzo długi, wynosił nie mniej niż 12 godzin, warunki pracy były niemal katorżnicze, otrzymywana zaś płaca-zapewniała zaledwie nędzną egzystencję. Toteż robotnicy od zarania kapitalizmu, zwłaszcza od fazy zmechanizowanej produkcji, prowadzili walkę klasową z kapitalistami. Początkowo ich bunt kierował się przeciwko maszynom. Niszczono je, upatrując w ich zastosowaniu przyczyny nieludzkiego wyzysku. Później, w miarę wzrostu świadomości robotników oraz ich organizowania się w związki zawodowe, zaczęli oni prowadzić ekonomiczną walkę o skrócenie dnia pracy, poprawę warunków pracy i płacy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>