Category Gospodarka

zydzi w Nowym Jorku

Nawet słynny, dziewiętnastowieczny wojujący reporter, John Riis zauważył, że żydowscy osadnicy, zamieszkujący przeludnione slumsy „wschodniej dzielnicy”5 Nowego Jorku, dzięki temu że płacili niski czynsz mogli odłożyć znaczne sumy pieniędzy. Wygląda / tego, że ludzie ci mieli ważniejsze cele niż poprawę komfortu warunków mieszkaniowych, w jakich żyli. Kiedy wskutek wyburzeń zostali oni zmuszeni do przeniesienia się do lepszych – zdaniem bojowników o poprawę warunków mieszkaniowych – lokali, kosztów tego awansu nie zapłacili bojownicy o poprawę warunków mieszkaniowych – lecz sami lokatorzy. Nie trzeba dodawać, że odbyło się to kosztem innych ich planów i preferencji...

więcej

planowanie w wielkich firmach

Mówiąc o planowaniu w skali wielkich przedsiębiorstw kapitalistycznych musimy pamiętać, że działalność tych jednostek jest wzajemnie powiązana. Wynika to z podziału pracy, a także z coraz bardziej rozgałęzionej kooperacji, która jest skutkiem rosnącej technologicznej złożoności produktów końcowych. Korporacje są związane ogromną liczbą rozmaitych umów gwarancyjnych, np. dotyczących wielkości dostaw i cen (dla obiorców), a zarazem wielkości sprzedaży i cen (dla dostawców). W ten sposób nie tylko następuje przepływ informacji planistycznej (informacje o zapotrzebowaniu nabywców, prognozy co do przyszłych potrzeb itd.) niezbędnej do sporządzenia własnych planów korporacji, ale planowanie rozszerza się na całą sferę wielostronnych kontaktów kooperacyjnych...

więcej

planowanie w praktyce

Ogólnie biorąc, ani mechanizm rynkowy, ani planowanie — jak wykazuje praktyka — nie mogą w nowoczesnej gospodarce być regulatorami działającymi na zasadzie wyłączności. Każdy z nich funkcjonuje w sposób nie w pełni kompletny. Z jednej strony, nie ma nowoczesnej gospodarki bez rynku. Istniał on nawet w okresie najsilniejszej centralizacji planowania w socjalistycznym przemyśle. Rynek, mając świeże, aktualne informacje, działa jednak na krótką metę, jest krótkowzroczny, jak pisze węgierski ekonomista J. Kornai. Planowanie patrzy daleko w przód, ale w związku z tym jego baza danych jest niepewna, zwłaszcza że realne procesy podlegają licznym zmianom i fluktuacjom...

więcej

optymalizacja planowania

Elementarnym warunkiem metodologicznej poprawności planu społeczno-gospodarczego jest jego realność i wewnętrzna zgodność. Dopiero spełnienie tych warunków pozwala rozważać wybór decyzji najlepszych w danych okolicznościach, tj. decyzji optymalnych, ze zbioru rozwiązań dopuszczalnych. Wydawać by się mogło, że napięte plany powinny wywoływać silną presję prooszczędnościową. W rzeczywistości mogą w tych warunkach powstawać i być akceptowane przez ośrodki decyzyjne projekty i usprawnienia zapowiadające oszczędność, która jednak okazuje się krótkookresowa i pozorna. Z punktu widzenia kryteriów racjonalności ogólnospołecznej i w dłuższym okresie oznaczają one marnotrawstwo i straty...

więcej

niewolnictwo

Niewolnictwo istniało na wszystkich kontynentach, wśród ludzi wszelkich ras na przestrzeni tysięcy lat. Samo pojęcie „niewolnik” (slave) wywodzi się ze słowa Slav (Słowianin), nie tylko w języku angielskim, także w pozostałych językach europejskich i po arabsku. A to dlatego, że – zanim zniewolono pierwszych Afrykanów i przywieziono ich na Półkulę Zachodnią – najwięcej pobitych niewolników wywodziło się z plemion słowiańskich. Niewolnictwo obejmowało szerokie spektrum: Aztecy z Ameryki Centralnej używali ich jako ofiary składane na ołtarzach bóstw, podobnie było m. in. w Indonezji i w części Afryki. W Cesarstwie Rzymskim, niektórych niewolników zmuszano do walki na śmierć i życie w roli gladiatorów, by w ten sposób bawili tłum Koloseum...

więcej

monopolisci

Monopoliści, bez względu na to, czy jest to monopol prywatny czy państwowy, mają tendencję do pobłażania sobie błędów i własnej niesprawności. Różnica polega na tym, że o ile tylko nieliczne firmy stać na to, by powstrzymać swoich rywali od skutecznego konkurowania z nimi, o tyle monopol agencji rządowych jest normą ich działania. Ci, którzy w swoim myśleniu nie wykraczają poza fazę wstępną uważają często, że sposobem na obniżenie cen niektórych dóbr i usług, w celu uczynienia ich dostępnymi dla większej ilości konsumentów, jest państwowy przywilej regulowania cen...

więcej

mieszkania w czasie wojny

Upływ czasu chroni szereg decyzji politycznych przed publicznym uświadomieniem ich konsekwencji. Tylko niewielki ułamek nowojorczyków pamięta dzisiaj, jaka była sytuacja mieszkaniowa w mieście zanim wprowadzono w czasie II wojny światowej kontrolę czynszów. Tylko garstka Kalifornijczyków pamięta, że niegdyś ceny domów w tym stanie nie odbiegały w niczym od cen obowiązujących w reszcie kraju. Dzisiaj są ich wielokrotnością. Te i inne konsekwencje konkretnych decyzji politycznych z przeszłości stały się dzisiaj, dla nowych pokoleń, „normalką”, czymś tak naturalnym, jak pogoda czy inne zjawiska życia codziennego...

więcej

ksztaltowanie swiadomosci

Nie należy nie doceniać roli, jaką mogą w procesie internalizacji odegrać metody kształtowania świadomości społecznej załóg, bodźce o charakterze moralnym i wszystkie działania wzmagające poczucie wspólnoty celów. Nie mogą one jednak zastąpić mechanizmów motywacyjnych związanych z szeroko rozumianym zainteresowaniem materialnym. Nie powiedzie się modernizacja techniczna wynikająca z decyzji GOD, jeżeli poza korzyściami dla całej gospodarki nie zapewni ona widocznych korzyści modernizowanemu przedsiębiorstwu. Dlatego przyswajanie celów społeczno-gospodarczych może się odbywać z nieporównanie większym powodzeniem za pomocą koordynacji interesów jednostek gospodarczych z interesem ogólnym niż metodą „podporządkowywania” interesów...

więcej

kontrola czynszow

Jednym ze sposobów rozwiązania problemu „tanich mieszkań”, który wydaje się szczególnie atrakcyjny, jest regulacja czynszów. Obejmuje ona wszystkie, zarówno ekonomiczne, jak i polityczne cechy normalnej regulacji cen. Jej korzyści polityczne polegają na tym, że ma atrakcyjny cel. Przyciąga więc uwagę i poparcie wszyst-k ich tych, którzy ograniczają się raczej do myślenia w kategoriach pożądanego celu, zamiast zastanowić się nad stworzonym przezeń systemem bodźców i hamulców oraz jego konsekwencjami. Dla łych, którzy nie wykraczaj ą w swym myśleniu poza fazę wstępną, regulacja wysokości czynszów mieszkaniowych wydaje się czymś znakomitym, zwłaszcza że jej dobre skutki widoczne są niemal natychmiast, złe natomiast pojawiają się dużo później i trwają przez dziesiątki lat...

więcej

kapital ludzki

Większość ludzi w nowoczesnych społeczeństwach przemysłowych nazywana jest pracownikami, albo siłą roboczą. Jednakże ludzie stanowią nie tylko siłę roboczą, lecz są również inwestycją kapitałową. Nauka w szkole, doświadczenie zawodowe, umiejętność czytania, umiejętności zdobyte podczas majstrowania przy samochodzie lub komputerze, jak również wiedza oraz doświadczenie zdobyte od rodziców, wszystko to wpływa na rozwój naszych zdolności, inteligencji i umiejętności zawodowych, które ekonomiści określają terminem kapitał ludzki. Rozróżnienie między siłą roboczą, a kapitałem ludzkim nie jest w żadnym przypadku li tylko zbiorem abstrakcyjnych koncepcji. Ma ono bowiem konkretne konsekwencje...

więcej

ilosc lekarzy w zssr

Przez lata Związek Sowiecki chełpił się największą ilością lekarzy i łóżek szpitalnych z wszystkich krajów w świecie – ukrywając równocześnie prawdę o wysokiej śmiertelności noworodków czy spadającej wciąż średniej życia ludzkiego całej populacji. Fakty te wyszły na światło dzienne w ostatnich latach rządów Michaiła Gorbaczowa, w ramach glasnosti, jak nazwano jego politykę otwartości. Nie ujęte w statystykach ludzkie koszty regulacji cen opieki medycznej są ujawniane pośrednio przez tych, którzy z niej rezygnują. Do grupy tej należą pacjenci, lekarze i instytucje medyczne. Pacjenci w krajach bogatych porzucili przepełnione placówki upaństwowionej służby zdrowia i szukają pomocy w sektorze prywatnym na własny koszt – we własnym kraju, albo zagranicą...

więcej

gospodarka ZSRR

Gospodarce ZSRS brak było bowiem systemu bodźców oraz mechanizmu zdolnego do przetworzenia nadmiaru zasobów produkcyjnych w finalne wyroby po cenie porównywalnej z cenami stosowanymi w Stanach Zjednoczonych czy innych krajach stosujących mechanizm koordynacji cenowej. Mimo iż w Związku Sowieckim stosowano ceny, były one ustalane przez centralnych planistów, w związku z czym nie odzwierciedlały względnej rzadkości (scarcity) poszczególnych zasobów w taki sposób, jak to się dzieje w gospodarce rynkowej, gdzie konkurujące ze sobą podmioty dążą do zrównoważenia podaży z popytem...

więcej