Monthly Archives Grudzień 2015

technika w gospodarce socjalistycznej

Zrealizowanie założonej struktury rzeczowej produkcji wymaga podjęcia w poszczególnych gałęziach wytwórczości zamierzeń inwestycyjnych mających zwiększać ich zdolności produkcyjne. Aby jednak uzyskać określony przyrost produkcji, można wydatkować różną wielkość nakładów inwestycyjnych w zależności od tego, jaki chcemy uzyskać poziom wydajności pracy w nowo zbudowanych obiektach. Funkcją nakładów inwestycyjnych jest bowiem nie tylko wzrost produkcji określonych dóbr, ale także wzrost wydajności pracy, dokonujący się m. in, wskutek zmiany struktury nakładów niezbędnych do wytworzenia danego rodzaju dóbr...

więcej

Kraje okupacyjne

Prowadzona przez III Rzeszę polityka podbojów przynosiła jej nie tylko .korzyści polityczne i militarne ale, co było nie mniej istotne, również poważne korzyści gospodarcze. Już zabór ziem czeskich dokonany w marcu 1939 r, oddał w ręce państwa niemieckiego zarówno nowoczesne uzbrojenie kilkunastu dywizji wojska (w tym artylerię najcięższą, której wówczas Wehrmacht jeszcze nie posiadał), jak też rozbudowany i bardzo nowoczesny przemysł metalurgiczny i zbrojeniowy. Dalsze podboje zwiększały potencjał gospodarczy Rzeszy. Zapewniały jej nie tylko do-:stawy deficytowych surowców i żywności, ale również dodatkowe poważne zdolności produkcyjne przemysłu oraz rezerwuar darmowej, przymusowej siły roboczej. Wykorzystanie tych możliwości wymagało odpowiedniej polityki gospodarczej...

więcej

Produkcja

Produkcja wytwarzana przez jednostki gospodarcze i zawarty w niej dochód narodowy zawsze są własnością właścicieli środków produkcji, które są wykorzystywane w produkcji. Produkcja przedsiębiorstw kapitalistycznych jest własnością kapitalistów (indywidualnych, spółek, akcjonariuszy lub państwa burżuazyjnego), produkcja przedsiębiorstw socjalistycznych należy do państwa jako mandatariusza własności ogólnonarodowej, a w przedsiębiorstwach będących własnością spółdzielczą (grupową) do członków spółdzielni. W pierwotnym podziale dochód narodowy, jak już wiemy, dzieli się między właścicieli środków produkcji oraz bezpośrednich jego wytwórców. W wyniku tego pierwotnego podziału powstają pierwotne dochody przedsiębiorstw (zyski) i pierwotne dochody pracowników (płace)...

więcej

Kapitalizm

W kapitalizmie bezpośredni producenci, tj. robotnicy, są całkowicie wolni (w sensie prawnym) nie jest wobec nich stosowany bezpośredni przymus pracy, jak w stosunku do niewolnika czy poddanego chłopa. Ale robotnicy są pozbawieni środków produkcji, które stały się własnością klasy kapitalistów. W stosunku do robotników istnieje przeto pośredni przymus pracy: aby żyć i utrzymać swoje rodziny, muszą się oni najmować do pracy u kapitalistów. W zamian otrzymują płacę, zapewniającą im minimum utrzymania, a wytworzoną przez nich nadwyżkę, t j. produkt dodatkowy, zagarnia kapitalista. Jest to więc też sposób gospodarowania oparty na wyzysku, z tą jednak różnicą, iż zmieniły się jego formy (w porównaniu z feudałizmem czy niewolnictwem)...

więcej

Sprawnosc dzialania ekonomicznego

Stopień sprawności działania ekonomicznego mechanizmu wytwarzania towarów określa się za pomocą mierników efektywności produkcji. Pojęcie to jest zsyntetyzowanym wyrazem całokształtu jakości oraz działania i wykorzystania czynników produkcji, a więc jakości i nowoczesności środków trwałych oraz ich wykorzystania, oszczędności zużycia surowców i materiałów, stopnia optymalizacji nakładów pracy żywej na jednostkę produktu, czyli poziomu wydajności pracy. Złożoność czynników produkcji i ich wykorzystania sprawia, że nie może być jednego uniwersalnego miernika efektywności produkcji...

więcej

dzialania ekonomiczne

Żaden ekonomista nie będzie zdziwiony, jeśli odkryje, że ustawa o kontroli wysokości czynszów mieszkaniowych prowadzi do zmniejszenia się ilości mieszkań na rynku, co nie tylko nie wpływa na obniżenie cen czynszów, lecz raczej winduje je w górę. Odkrycie to będzie jednak zaskoczeniem dla ludzi, którzy w swojej retoryce kierują się politycznym chciejstwem. Nie chodzi tu o to, że różne programy rządowe mogą nie osią gnąć zakładanego celu, lecz o coś znacznie bardziej fundamentalnego. Chodzi mianowicie o to, żeby poznawać prawdziwy charakter procesów, które wprawiamy w ruch – a zwłaszcza zawarty w nich system motywacji i ograniczeń – a nie oceniać ich w oparciu o cele, którym mają służyć...

więcej

korzysci gospodarki rynkowej

Korzyści ekonomiczne gospodarki rynkowej wiążą się z pewnymi niedogodnościami politycznymi. Jej skomplikowane operacje bywają niezrozumiałe nawet dla tych, którzy z powodzeniem radzą sobie z własnymi biznesami. Ich opinie rzadko kiedy pokrywają się / opiniami intelektualistów, którzy przecież nie znają się ani na biznesie, ani nie mają doświadczenia w gospodarce. Mówiąc głębiej, głównym bodźcem w kapitalizmie jest interes własny, który – choć przynosi w efekcie pożądane rezultaty dla nas wszystkich – w żaden sposób nie uchodzi za postępowanie godne pochwały. Już samo określenie „rynek” sugeruje coś bezosobowego, mimo iż w rzeczywistości jest to przecież zbiór wszystkich wyborów indywidualnych koordynowanych między sobą przez proces konkurencji, których sumą jest właśnie „rynek”...

więcej

czym jest planowanie

Wszelkie planowanie to zespół czynności mających na celu wyznaczenie działań, które powinny doprowadzić do osiągnięcia zamierzonych stanów w przyszłości. Odnosząc to do działalności gospodarczej można powiedzieć, że planowanie jest metodą wyboru i formułowania celów odcinkowych i ogólnogospodarczych oraz sposobów ich osiągania. Jest to więc ostatecznie metoda kształtowania proporcji wytwarzania i podziału w sposób bezpośredni i wyprzedzający, w odróżnieniu od regulacji rynkowej, ktork na podstawie działań rynkowych kształtuje te proporcje ex post. Najkorzystniejsze warunki do spełniania przea państwo funkcji planowania stwarza: system socjalistyczny, w którym dominuje własność społeczna. W ustroju kapitalistycznym,, opartym na własności prywatnej, planowanie napotyka przeszkody...

więcej

Niewolnictwo

Niewolnictwo charakteryzował podział społeczeństwa na ludność wolną, tj. właścicieli środków produkcji, oraz ludność niewolniczą. Ta druga była własnością posiadaczy środków produkcji, wytwarzając nadwyżkę dóbr dla swoich panów. W ten sposób ukształtowały się dwie klasy społeczne. Klasa panująca, dysponująca środkami produkcji i posiadająca na własność niewolników, oraz klasa niewolników — pracująca dla swoich właścicieli. Sposób gospodarowania cechował więc wyzysk niewolników przez ich właścicieli wyzysk człowieka przez człowieka. W ustroju niewolniczym istniały też warstwy ludności nie będące niewolnikami i nie posiadające niewolników (część rolników, kupcy, wyzwoleńcy). Były to warstwy pośrednie, nie stanowiące głównych klas społecznych...

więcej

Podatki w cenach

Świadomość wpływu zróżnicowanych obciążeń cen podatkami pośrednimi oraz zróżnicowanej rentowności cen na wyniki rachunku dochodu narodowego ma pierwszorzędne znaczenie dla wszelkich analiz struktury dochodu. Gdy się bierze pod uwagę właśnie tak ukształtowane ceny, to w ujęciu pieniężnym wkład poszczególnych gałęzi gospodarki narodowej (czy innych jej części) do tworzenia dochodu narodowego wygląda inaczej niż ich wkład w ujęciu rzeczowym. Podobne różnice dostrzeżemy analizując udział różnych gałęzi czy grup podmiotów gospodarczych w podziale dochodu narodowego, a także jego podział na różne cele. Na przykład rentowność cen produktów rolnych niższa niż rentowność dóbr przemysłowych czy usług materialnych zmniejsza znaczenie rolnictwa w obrazie struktury tworzenia dochodu narodowego12...

więcej

Koncentracja produkcji

Koncentracja produkcji oznacza, że w miarę postępów rozwoju gospodarczego wytwarzanie produktów dokonuje się w coraz -większych zakładach, produkujących coraz większe ilości danego rodzaju dóbr oraz że stopniowo zwiększa się udział tych zakładów w ogólnej ilości produkcji danych dóbr. Koncentracja jest więc procesem powiększania i skupiania produkcji. Rozróżniamy koncentrację techniczną, tzn. dotyczącą zakładów pracy, oraz koncentrację ekonomiczną, tzn. dotyczącą przedsiębiorstw. Ta druga osiąga większe rozmiary, gdyż w skład przedsiębiorstwa może wchodzić kilka bądź kilkanaście zakładów (na przykład przedsiębiorstwo „General Motors” obejmuje kilkanaście wielkich zakładów produkujących samochody)...

więcej

szacowanie ryzyka

Nawet dostarczanie informacji czy szacowanie ryzyka bywa pożyteczną usługą dostarczaną za opłata przez agencje kredytowe takie jak TRW, która przekazuje biznesowi informacje o historii kredytowej pojedynczych konsumentów, albo przez firmy takie jak Moody’s czy Standard and Poor’s, które oceniają poziom ryzyka obligacji wypuszczanych przez spółki, państwa czy narody, aby inwestorzy wiedzieli, jak mają się zachować. Kiedy zrzeszenie firm ubezpieczeniowych testuje bezpieczeństwo samochodów i ich odporność na wypadki, to badania te przynoszą korzyść członkom zrzeszenia, którzy dzięki nim potrafią wyliczyć, jakiej wysokości składkę ubezpieczeniową należy stosować przy ubezpieczaniu poszczególnych pojazdów...

więcej