Monthly Archives Październik 2015

cele w planowaniu

Jedną z podstawowych funkcji planowania jest wybór i zapewnienie osiągania nadrzędnych celów społeczno-gospodarczych. Nadrzędności celów nie należy interpretować w ten sposób, że w gospodarce planowej ich formułowanie należy wyłącznie do GOD. Są jednak decyzje o charakterze strategicznym, dotyczące np. kierunków przekształceń strukturalnych w gospodarce, podziału dochodu narodowego, kierunków rozwoju nauki i techniki, tendencji w dziedzinie wymiany międzynarodowej, a także decyzje co do rozwoju usług społecznych (oświaty, ochrony zdrowia, kultury), które ze względu na racjonalność ogólnospołeczną są i powinny być formułowane na szczeblu centralnym. Dotyczy to także środowiska naturalnego, i to nie tylko dlatego, że wywiera ono wpływ na fizyczne i duchowe życie człowieka...

więcej

Scieranie sie sil

Ścieranie się sił przeciwważnych z siłami napędowymi, w tym przypadku robotników i ich związków zawodowych z kapitalistami, nie niweluje działania czynników wzrostu efektywności pracy, natomiast prowadzi częstokroć do wymuszenia wzrostu opłacenia pracy w odpowiedniej proporcji do wzrostu jej efektywności. To z kolei zmusza przedsiębiorców bądź przedsiębiorstwa, jak już zaznaczyliśmy, do unowocześniania środków pracy i metod produkcji, prowadząc do dalszego wzrostu wydajności pracy i produkcji. Drugi element mechanizmu produkcji zachęcający bądź zmuszający do racjonalnego gospodarowania w procesie produkcji wiąże się bezpośrednio z prawem wartości. Zgodnie z tym prawem, kto obniży indywidualne koszty produkcji poniżej społecznie przeciętnych kosztów, otrzymuje dodatkowe korzyści, tj...

więcej

zastepowanie lekow

Polityka czy ustawodawstwo nakazujące zastępowanie lekarstw markowych, identycznymi lekami generycznymi prowadzi często do obniżenia kosztów funkcjonowania szpitali czy instytucji ubezpieczeniowych. Są tacy, co w imię obniżki cen i ograniczenia rzekomo nieprzyzwoicie wysokich zysków firm farmaceutycznych produkujących leki markowe, domagają się wprowadzenia wyłącznie leków generycznych. Należy jednak być ostrożnym, by nie popaść w sofizmat złożoności: to co prawdziwe dla części, nie musi być prawdziwe dla całości. Faktem często w tym rozumowaniu pomijanym jest to, że producenci leków generycznych korzystają za darmo z kosztownej procedury tworzenia leku, prowadzonej przez producentów lekarstw markowych...

więcej

upadlosc firm

Biznesy upadają, a na ich miejsce wchodzą nowe biznesy. W miastach i stanach, gdzie obowiązują wysokie podatki, prawdopodobieństwo upadłości rośnie. Bankrutują firmy, które w innych okolicznościach dałyby sobie bez problemu radę. Pod wpływem wysokich podatków, które się do ich problemów dokładają, nie są w stanie przeżyć. Równocześnie, nowopowstałe firmy stają przed wyborem, gdzie ulokować swoje biura i fabryki. W swoich wyborach omijać będą najprawdopodobniej miasta i stany, w których opodatkowanie jest wysokie. Stąd, mimo iż wszystkie istniejące i prosperujące biznesy nie będą w stanie uciec w krótkim czasie, w regionach o wysokim opodatkowaniu rozpoczyna się proces wyhamowywania gospodarki, i to nawet we wstępnej fazie zmian...

więcej

Stosunki handlowe

Wzajemne stosunki handlowe opierały się na umowach clearingowych, mających jednak dość szczególny charakter. Niemieccy importerzy wpłacali należność za zakupione towary na rachunek w Banku Rzeszy. Zobowiązania w stosunku do eksporterów w krajach satelickich regulował odpowiedni bank centralny. Z kolei Bank Rzeszy miał płacić przedsiębiorstwom niemieckim za towary wywożone do krajów satelickich, zaś: importerzy rozliczali się ze swym własnym bankiem centralnym. System ten dopuszczał powstawanie salda po jednej lub drugiej stronie, które w normalnych warunkach miało być regulowane odpowiednią korekta wymiany towarowej. Jednak podporządkowanie całej gospodarki niemieckiej potrzebom frontu powodowało, że w Rzeszy coraz trudniej było znaleźć artykuły na wywóz do krajów z nią współpracujących...

więcej

cena niewolnika

Nawet niewolnik przeznaczony do wykonywania prostych czynności manualnych nie był zwykłą siłą roboczą, lecz kapitałem ludzkim. Niewolnik na amerykańskim Południu, w okresie poprzedzającym Wojnę Domową, kosztował 30 razy tyle, ile płacono za niego na wybrzeżu Afryki, a ten wzrost ceny nie wynikał bynajmniej z kosztów transportu, czy amortyzacji strat poniesionych wskutek śmierci innych niewolników podczas podróży. Niewolnik w Stanach Zjednoczonych musiał przynajmniej mówić po angielsku. Potrafił także zrozumieć polecenia, umieć przystosować się do nowych obowiązków i obyczajów różnych od tego, co znał z Afryki...

więcej

implikacje

Przeciwstawianie sobie ekonomicznych i społecznych procesów decyzyjnych, czy to w wydaniu politycznym, czy z wykorzystaniem mechanizmów rynkowych nie oznacza wcale, że nie istnieje żaden inny proces społeczny, który mógłby sobie z takimi problemami czy działalnością poradzić. Sprawy, którymi żyjemy mogą być rozwiązywane nie tylko na drodze rynkowej czy poprzez decyzje rządu, lecz także w ramach rodziny, poprzez organizacje filantropijne i dobroczynne, dzięki organizacjom ochotniczym, a także na wiele innych sposobów. Nawet najbardziej ortodoksyjni zwolennicy wolnego rynku, w swoich własnych rodzinach, mogą kierować się zasadami zbliżonymi do starej doktryny socjalistycznej: „od każdego wedle jego umiejętności, każdemu wedle jego potrzeb”...

więcej

Gospodarka wojenna

Podczas gdy kraje faszystowskie (Włochy, Niemcy, Japonia) już od połowy lat trzydziestych forsownie przygotowywały się do podjęcia działań wojennych,, zachodnie demokracje parlamentarne żyły nadzieją, że uda się nie dopuścić do wybuchu zbrojnego konfliktu. Ich polityka polegająca na stopniowych ustępstwach wobec żądań zgłaszanych przez państwa Osi, zwana polityką monachijską, szła w parze z unikaniem podejmowania na większą skalę przygotowań wojennych. Wybuch wojny we wrześniu 1939 r. zaskoczył te kraje i zastał je praktycznie nie przygotowane do stawiania oporu potędze Hitlera. Dopiero wówczas rozpoczęto też przygotowania do przestawienia gospodarki na tory wojenne, co stanowiło podstawowy warunek umocnienia sił zbrojnych tych państw...

więcej

Stosunki produkcyjne

Stosunki produkcji między samymi robotnikami i pracownikami w obrębie przedsiębiorstw, między przedsiębiorstwami itd. są cechą gospodarki socjalistycznej, ale we wczesnych jej fazach rozwoju ich instytucjonalna forma, t j. związki zawodowe, miały dość sformalizowany charakter. Nie ukształtował się jeszcze adekwatny do ustroju socjalistycznego model nieantagonistycznych sił przeciwważnych w gospodarce. Według przyjętej doktryny politycznej zbieżność celów robotników i pracowników z celami przedsiębiorstwa (reprezentowanymi przez jego kierownictwo) oraz celami gospodarczymi państwa — nie czyniła potrzeby instytucjonalnego wyposażenia związków zawodowych w prerogatywy niezależnej siły przeciwważnej...

więcej

prawo do pogotowia

Najbiedniejszy nawet, bezdomny człowiek ma prawo do pomocy ze strony pogotowia ratunkowego2, niezależnie od tego, czy Pogotowie ratunkowe i inne instytucje doraźnej opieki medycznej w USA nie mogą odmówić leczenia pacjenta, i nie ma znaczenia czy stać go na to leczenie, czy nie – przyp. tłum. i na czy nie ma ubezpieczenia. Dziecko opuszczone przez rodziców opłacone jest bez względu na to, czy ktoś może za nie zapłacić czy nic. Nie ma wątpliwości, że osoby ubezpieczone, a zwłaszcza ludzie zamożni, otrzymają w szpitalu lepsze warunki i stać ich będzie na alternatywne leczenie, z operacją plastyczną włącznie. Jednakże mówienie o ludziach nie ubezpieczonych, jako o ludziach nie posiadających dostępu do opieki medycznej jest nieprawdą...

więcej

Produkcja globalna

W każdym ze strumieni, na które dzieli się produkcja globalna wytworzona w danym okresie, znajdują się elementy wartości przeniesionej oraz wartości nowo wytworzonej, nie można więc przyporządkować żadnego z tych strumieni bezpośrednio pojęciu dochodu narodowego, choć produkcja końcowa podsuwa taką pokusę. Produkcja ta zawiera bowiem w sobie, obok uprzedmiotowionych nakładów pracy żywej wydatkowanej w danym okresie i zakładzie , także elementy pracy przeniesionej z własnych środków trwałych oraz z własnych i obcych środków obrotowych. Traktowanie produkcji końcowej zakładu jako części wytworzonego dochodu narodowego byłoby błędne także dlatego, że na procesach wytwórczych w skali zakładu (przedsiębiorstwa) nie kończą się procesy wytwarzania w szerszej skali i w danym okresie...

więcej

kraje slabo rozwiniete

Dla wszystkich prawie krajów opóźnionych w rozwoju gospodarczym planowanie stało się metodą wychodzenia ze stanu zacofania. Szansę tę wykorzystywano w różnych krajach z większym lub mniejszym powodzeniem. W toku dekolonizacji wszystkie nowo wyzwolone1 kraje podjęły, w bardzo zresztą zróżnicowanej formie, ideę planowania. Z upływem czasu okazało się jednak, że planowanie gospodarcze, w którym kraje te dostrzegały szansę przyspieszenia wzrostu i wydobywania się z zacofania, jest dla większości z nich zadaniem bardzo trudnym, przede wszystkim ze względu na ich powiązania międzynarodowe w obrębie podziału pracy odziedziczonego po okresie kolonializmu...

więcej