Monthly Archives Lipiec 2015

myslenie polityczne

Myślenie polityczne ma tendencję do postrzegania spraw, instytucji czy programów w kontekście ich spodziewanych („miejmy nadzieję”) rezultatów. Przykładami takich „oczekiwań” są programy „walki z narkotykami”, przedsięwzięcia „mające przynosić zyski”, „ochrona interesu publicznego” w wykonaniu kancelarii prawniczych, czy ustawy o „kontroli posiadania broni”. Natomiast w przypadku analiz ekonomicznych, tym co się naprawdę liczy nie są zamiary i intencje, dla których jakieś działanie zostało podjęte, lecz jakich zachęt i ograniczeń użyto w celu osiągnięcia danego celu. Stąd wiadomo, że większość, o ile nie wszystkie, przedsięwzięć „mających przynosić zyski” żadnych zysków de facto nie daje...

więcej

zbilansowanie planu

Zbilansowanie planu jest koniecznym, ale nie wystarczającym warunkiem konstrukcji planu poprawnego pod względem metodologicznym. Planów zbilansowanych, wewnętrznie zgodnych, może być bowiem wiele. Sprawa polega wobec tego na wyborze wariantu najlepszego. Toteż warunek wewnętrznej zgodności jest niewystarczający: plan powinien być optymalizowany. Optymalnym można nazwać taki wariant planu, który pozwala osiągnąć dane cele w sposób pełniejszy i w większym stopniu niż inne możliwe warianty...

więcej

regulacja i samoregulacja

Każdy planowy proces gospodarczy zawiera mieszankę regulacji planowej i samoregulacji rynkowej, ponieważ wiele działań i procesów przystosowawczych faktycznie przebiega poza planową regulacją. Formuła planowania centralistycznego w znacznym stopniu ogranicza działanie mechanizmu samoregulacji rynkowej. Rozdzielnictwo materiałów oraz bezpośrednie nakazowe kierowanie ogranicza funkcje nawet tych kategorii, które z natury są kategoriami rynkowymi, jak cena, koszt, pieniądz, kredyt, procent. W miarę odchodzenia od metod centralistycznych te kategorie rynkowe zaczynają odzyskiwać swoje parametryczne funkcje. Oznacza to, że kategorie te zawierają informacje o warunkach gospodarowania, a przedsiębiorstwo jest na tyle samodzielne, iż może korzystać z tych informacji w wyborze np...

więcej

teoretyczny model planowania

W teoretycznym modelu planowania zakładano więc początkowo, że gospodarka socjalistyczna jest doskonale podatna na planowanie na podstawie decyzji centralnych. Z czasem zaczęto wiązać duże nadzieje z metodami i technikami matematycznymi jako .narzędziami optymalizacji decyzji. Sądzono, że zagwarantują one niezawodność planowania^ pomogą wyeliminować, a przynajmniej poważnie ograniczyć, niepewność i doprowadzić do wyłączenia żywiołowości z życia gospodarczego. Praktyka dowiodła, że siła planowania nie polega na bezpośredniej kontroli produkcji, wymiany i konsumpcji. Planowania nie można rozumieć jako formy ingerencji państwa dla samej zasady i w dodatku wedle jedynej możliwej formuły...

więcej

subsydia

Podobnie jak w przypadku podatków, swoje reperkusje mają systemy subsydiów. Z ich powodu pogarsza się sytuacja całego kraju i to nawet wówczas, gdy subsydia nie pochodzą bezpośrednio z kasy rządowej, lecz są rezultatem dotowania jednych dóbr czy usług przy pomocy innych dóbr lub usług. Na przykład, dotowanie biletów kolejowych w Indiach opłacane jest poprzez wzrost stawek za przewozy towarowe. Nie ulega kwestii, że w ten sposób zdobywa się więcej głosów wśród wdzięcznych pasażerów niż traci wśród właścicieli firm spedycyjnych. Tych ostatnich jest, jak wiadomo, znacznie mniej niż pasażerów...

więcej

Wzrost produkcji

Gdy w Wielkiej Brytanii wzrost produkcji osiągano przede wszystkim dzięki przestawieniu fabryk cywilnych na potrzeby wytwórczości zbrojeniowej, to w Stanach Zjednoczonych i w innych pozaeuropejskich krajach koalicji antyhitlerowskiej (Kanada, Australia, Ameryka Południowa) następowało to głównie w wyniku forsownej budowy nowych przedsiębiorstw. Akcję tę w znacznym stopniu finansowały rządy. Np. w Stanach Zjednoczonych państwo pokryło 77% kosztów wszystkich inwestycji w przemyśle wojennym. Całokształtem spraw związanych z problematyką gospodarki wojennej kierowało w Stanach Zjednoczonych Biuro do Spraw Mobilizacji Wojennej. Nadzorowało ono i koordynowało działalność wyspecjalizowanych agencji rządowych i społecznych, jak np...

więcej