Monthly Archives Czerwiec 2015

Podzial dochodu narodowego

W procesach podziału dochodu narodowego wyróżnia się zwykle trzy etapy: podział pierwotny, wtórny i ostateczny. Pierwotny podział dochodu narodowego odbywa się wraz z jego wytwarzaniem, kiedy to powstaje produkt niezbędny i produkt dodatkowy, o czym już była mowa. Mimo to nie można uznać, że dokonuje się on wyłącznie pod wpływem warunków produkcji, ponieważ wartość przeznaczona do podziału musi być najpierw zrealizowana może być więc ona większa lub mniejsza od wartości wytworzonej. Równocześnie wielkość produktu niezbędnego określają w znacznej mierze czynniki działające poza danym procesem produkcji (wartość siły roboczej w kapitalizmie, społecznie uznane potrzeby niezbędne w socjalizmie)...

więcej

Stopa procentowa

Stopa procentowa jest to cena kapitału pożyczkowego, czyli cena, jaką się płaci za czasowe użytkowanie kapitału pieniężnego jako kapitału pożyczkowego. Wyraża ją procentowy stosunek kwoty płaconej za użytkowanie kapitału pieniężnego do wielkości tego kapitału. Stopa procentowa musi być większa od zera, aby kapitaliści wypożyczający kapitał pieniężny mogli mieć z tego korzyść, a jednocześnie niższa od średniej stopy zysku, aby kapitaliści wykorzystujący ten kapitał w produkcji mogli osiągać dochód pokrywający procent z nadwyżką, stanowiącą ich zysk. Wysokość stopy procentowej, w tych granicach, zależy głównie od rodzaju i warunków pożyczek oraz od relacji między popytem na kredyty i ich podażą...

więcej

poziom zaspokojenia

Począwszy od pewnego poziomu zaspokojenia podstawowych potrzeb proces gospodarowania staje się coraz bardziej złożony. Wzrost ilościowy produkcji, jeśli nie towarzyszy mu poprawa jej jakości, trwałości i funkcjonalności wyrobów, jeśli produkcja nie opiera się na nowoczesnej technice, oznacza już marnotrawstwo. Poprawa szeroko rozumianej efektywności produkcji zaczyna przerastać możliwości GOD. Samo przedsiębiorstwo jest bowiem najbardziej powołane do tego, aby gospodarować w sposób opłacalny dla siebie i korzystny dla odbiorców. W tym celu musi jednak uzyskać wystarczający stopień uprawnień i samodzielności, a ponadto musi być odpowiednio motywowane. Tak najprościej można przedstawić tendencje wywołujące w sposób naturalny zmiany koncepcji planowania...

więcej

Stosunki produkcji

Wskazaliśmy, że we współczesnym kapitalizmie istnieją trzy podstawowe podmioty gospodarcze: kapitaliści, robotnicy i pracownicy, państwo. W gospodarce socjalistycznej też istnieją trzy podstawowe podmioty, z tym że kapitaliści zostali wywłaszczeni, a podmiotem gospodarczym stały się uspołecznione przedsiębiorstwa socjalistyczne. Między tymi podmiotami kształtują się trzy grupy stosunków produkcji. Pierwsza grupa — to stosunki między robotnikami i pracownikami a kapitalistami — właścicielami przedsiębiorstw oraz ich kierowniczym personelem. W skład tej grupy wchodzą także stosunki między samymi robotnikami i pracownikami w obrębie danego przedsiębiorstwa oraz między załogami różnych przedsiębiorstw danej branży tudzież całych gałęzi produkcji...

więcej

Mierzenie dochodu

Zgodnie z metodologią marksistowską, pojęcie dochodu narodowego obejmuje wyłącznie efekty pracy żywej, społecznie zorganizowanej i produkcyjnej. Kategoria pracy produkcyjnej ma dwa aspekty. Ogólniejszy, ponadustrojowy, polega na tym, że praca ta jest wykonywana w sferze produkcji materialnej, tworzy dobra i usługi materialne służące zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa. Praca poza tą sferą nie ma charakteru produkcyjnego, a więc nie tworzy dochodu narodowego. Drugi aspekt dotyczy swoistych ustrojowych cech pracy. W zależności od tego, czy jest bezpośrednio podpodrządkowana głównemu celowi gospodarki w konkretnym ustroju społeczno-ekonomicznym, jest ona pracą produkcyjną lub nią nie jest. Według K...

więcej

reformy w Chinach

Chiny po śmierci Mao Tse Tunga rozpoczęły fragmentaryczną reformę, odchodząc od centralnego planowania na rzecz wolnego rynku – najpierw w kilku prowincjach, a z chwilą gdy obszary te zaczęły się gwałtownie rozwijać, rozszerzono operacje rynkowe na pozostałe obszary kraju. Od kiedy rynek zastąpił polityczne sterowanie procesami gospodarczymi, Chiny stały się jednym z najszybciej rozwijających się krajów świata. Mimo iż Produkt Krajowy Brutto na głowę mieszkańca Indii był w 1970 roku dwukrotnie wyższy niż PKB na głowę mieszkańca Chin, te ostatnie dogoniły Indie już w 1991 roku, a do 2000 roku niemal je zdublowały...

więcej

system zarzadzania

System zarządzania obejmuje ogół metod i środków kształtowania procesów gospodarczych oraz struktur organizacyjnych i instytucji, służących organizowaniu, regulowaniu i kontroli przebiegu tych procesów. Planowanie centralne jest głównym i najważniejszym narzędziem systemu zarządzania. System zarządzania może być centralistyczny, i wtedy wykorzystuje się w nim głównie metody nakazowe, bądź zdecentralizowany, z przewagą metod parametrycznych. Żaden z tych systemów nie występuje w czystej postaci. System zarządzania nazywamy centralistycznym, gdy w gospodarowaniu przeważają administracyjne nakazy i zakazy, a struktura organizacyjno-instytucjonalna zapewnia hierarchiczne podporządkowanie ogniw niższych szczebli ogniwom usytuowanym na wyższych szczeblach...

więcej

Realizacja zadan

Harmonijna realizacja wytyczonych zadań nie była sprawą łatwą. Szczególnie skomplikowała się po upadku Francji w czerwcu 1940 r., rozpoczęciu przez Niemcy lotniczego przygotowania do inwazji na wyspy brytyjskie oraz nasileniu się działalności hitlerowskich łodzi podwodnych, co groziło ograniczeniem dostaw surowców, uzbrojenia i żywności. Trzeba przy tym pamiętać, że w tym okresie, wobec neutralności Stanów Zjednoczonych i ZSRR, Anglia była jedynym mocarstwem przeciwstawiającym się naporowi niemieckiemu. Pewną pomoc stanowiło dla niej rosnące współdziałanie Stanów Zjednoczonych. Już od 1939 r. F. D. Roosevelt, mimo zachowywania przez Stany Zjednoczone neutralności, starał się gospodarczo wspomagać Wielką Brytanię. Zakres tej pomocy wzrósł od jesieni 1941 r. W 1942 r...

więcej

pomoc agencji

Świadomość tego, że zarówno instytucje krajowe, jak i agencje międzynarodowe gotowe są w każdej chwili przyjść z pomocą przy ratowaniu bankrutujących rządów, których niewypłacalność mogłaby narazić na straty banki i zagranicznych inwestorów, zachęca prywatne instytucje finansowe do lokowania tam swoich zasobów finansowych, mimo iż pod nieobecność takiej ochrony tego by nie uczyniły. Sporadyczne apele o „restrukturyzację” czy o „darowanie” długów krajom Trzeciego Świata zachęcają zadłużone rządy do zaciągania więcej kredytu niż gdyby pożyczały wiedząc, że muszą te długi spłacić, gdyż w przeciwnym razie staną przed widmem bankructwa, które pogorszy na wiele lat ich szansę dalszego pożyczania...

więcej