Srodki pracy

Udoskonalanie środków pracy, zwłaszcza narzędzi pracy, tj. wprowadzanie coraz sprawniejszych i coraz bardziej złożonych maszyn, prowadziło i prowadzi do wzrostu wydajności pracy. Udoskonalenie środków pracy oznacza, że praca jest w coraz to wyższym stopniu wyposażana w środki pracy mówimy, że jest coraz lepiej technicznie uzbrojona. Techniczne uzbrojenie pracy mierzymy relacją: wartość produkcyjnych środków trwałych przypadająca na jednego zatrudnionego. Wzrost społecznej wydajności pracy (w skali przemysłu) jest przede wszystkim funkcją wzrostu „technicznego uzbrojenia pracy. Wydajność pracy zależy także w znacznym stopniu od jakości pracy, tj. od stopnia jej wykwalifikowania. Bezpośrednich producentów, tzn...

więcej

Sily wytworcze

„Produkcja jest działalnością ludzką przystosowującą zasoby i siły przyrody do potrzeb ludzkich” (O. Lange). Produkcja jest procesem pracy ludzi. Aby produkować, praca ludzka musi posługiwać się materialnymi przedmiotami, które nazywamy środkami produkcji. Mówimy, że czynnikami produkcji są praca i środki produkcji. W skład środków produkcji wchodzą następujące elementy: 1) Przedmioty pracy są to wszystkie przedmioty materialne, które są przetwarzane w procesie pracy (surowce, półfabrykaty itd.). 2) Narzędzia pracy są to wszystkie przedmioty służące do przetwarzania przedmiotów pracy, tzn. wytwarzania produktów finalnych (maszyny i inne urządzenia, a także proste narzędzia pracy, takie jak młotek itd.)...

więcej

Sila robocza

Siła robocza nie była niegdyś zróżnicowana. Jeszcze dzisiaj w tradycyjnie prowadzonej indywidualnej gospodarce rolnej chłop pełni wszystkie funkcje siły roboczej, do kierowania produkcja włącznie, W miarę rozwoju środków produkcji siła robocza coraz bardziej się różnicowała, dzieląc się na wymienione cztery główne grupy. Robotników, techników i inżynierów, pracowników pomocniczych, kierowników produkcji — wszystkich razem nazywamy ,,robotnikiem łącznym” (K. Marks). Wszyscy oni wykonują pracę produkcyjną, tzn. wytwarzającą dobra materialne. Oprócz pracy produkcyjnej istnieje także praca nieprodukcyjna, tzn. taka praca, która bezpośrednio lub pośrednio nie oddziałuje na przedmiot pracy, nie wytwarza dóbr materialnych (np...

więcej

systemy alternatywne

Systemy alternatywne wobec gospodarki rynkowej mogą wyrażać znacznie szlachetniejsze uczucia, jednakże tym, co nas naprawdę interesuje jest odpowiedź na pytanie: czy prowadzą one faktycznie do poprawy sytuacji, czyli do tego, że lepiej człowiekowi służą? Przykładowo, uświadomiona pracowniczka sowiecka, ładując chleb dostrzegła na bochenku ślady ptasiego łajna. Zwróciła chleb do piekarni, lecz później dowiedziała się od kierowcy ciężarówki, że chleb mimo wszystko nie został wyrzucony. Wrzucono go do pojemnika z mąką i przerobiono na świeży chleb, z tą różnicą, że łajno ptasie znajdujące się przedtem na zewnątrz bochenka, znalazło się w jego wnętrzu...

więcej

wieksza dyskryminacja

Możliwe jest istnienie większej dyskryminacji tam, gdzie jest mniej uprzedzeń i przesądów, i mniej dyskryminacji tam, gdzie tych uprzedzeń i przesądów jest więcej. Nie jest to bynajmniej konstrukcja teoretyczna. Tak dzieje się w niejednym kraju. Stopień, w jakim subiektywne nastawienie przekłada się na jawne akty dyskryminacji zależy od jej kosztów. Jeśli koszty te są wysokie, to mimo istnienia silnych uprzedzeń czy przesądów, ludzie mogą stosować niewielką dyskryminację lub zaniechać jej w ogóle. Można sobie wyobrazić posiadacza zawodowej drużyny koszykarskiej, który jest z jednej strony ciężkim rasistą, a z drugiej posiada mocną motywację do robienia pieniędzy. Pierwszy czarnoskóry futbolista3 zaangażowany przez drużynę Washington Redskins w latach 1960...

więcej

Wielkosc dochodu narodowego

Wielkość dochodu narodowego uważa się powszechnie w świecie za wiarygodny, syntetyczny wskaźnik ekonomiczny poziomu rozwoju gospodarczego, przydatny i stosowany do badań dynamiki rozwoju oraz do porównań międzynarodowych . Jego wielkość na jednego mieszkańca uznaje się za miernik zamożności danego społeczeństwa, miernik jego dobrobytu, a dynamikę dochodu narodowego traktuje się nierzadko jako główny lub nawet jedyny wskaźnik postępu ekonomiczno-społecznego. W tym ostatnim przypadku przypisuje się jednak dochodowi narodowemu nadmierną rolę zarówno w realnych procesach gospodarczo-społecznych jak i w systemie rachunkowości społecznej, planowaniu czy statystyce. Dochód narodowy bowiem wyraża tylko część procesów i zjawisk kształtujących rozwój i postęp...

więcej

Wojna z ZSRR

Pierwszy etap wojny przeciwko ZSRR, zagarnięcie rozległych terytoriów rolniczych, zasobów surowcowych i fabryk, sprzyjał wzmocnieniu potencjału wojennego Rzeszy. Zarazem jednak wyczerpujące walki na wschodzie powodowały ogromne straty w ludziach, co zmuszało do mobilizacji coraz to nowych roczników. Osłabiało to gospodarkę Rzeszy, gdy równocześnie wzmagały się szybko potrzeby w dziedzinie sprzętu i zaopatrzenia materiałowego. Niepowodzenie wojny błyskawicznej doprowadziło do wyniszczającej siły Niemiec wojny materiałowej, w której Związek Radziecki dysponował rosnącą przewagą. Na wiosnę 1942 r. nastąpiły zmiany w organach kierujących gospodarką Rzeszy...

więcej

Wytwarzanie dochodu narodowego

W sferze produkcji materialnej, w której powstaje dochód narodowy, trwa nieustanny proces reprodukcji, ruch okrężny produktu społecznego. Każdy zakład produkcyjny czy przedsiębiorstwo — wykorzystując nagromadzony majątek oraz zasoby materiałów i półfabrykatów, uzyskując bieżąco od innych zakładów nowe narzędzia lub przedmioty pracy w różnym stadium przetworzenia i poddając je procesom przetwórczym — wytwarza w każdym okresie dobra lub usługi materialne zwane produkcją globalną danego okresu. Z punktu widzenia wartości użytkowej w każdym momencie (także na koniec okresu, który się analizuje) są to dobra o różnym stopniu przetworzenia, a więc o różnym stopniu „gotowości”...

więcej

Wzrost rozwoju gospodarczego

W rozważaniach na temat wzrostu i rozwoju gospodarczego pracę ludzką ujmuje się co najmniej w dwojakim sensie: po pierwsze, w sposób najbardziej uproszczony, jako liczbę zatrudnionych, a po drugie, w znaczeniu o wiele szerszym, jako tzw. czynnik ludzki, przez który rozumie się zarówno liczbę zatrudnionych jak i ich kwalifikacje, motywacje (czy postawy), a także organizację pracy, zasady polityki kadrowej, stosunki międzyludzkie w zakładzie pracy itp. Pod pojęciem czynnika ludzkiego (czy osobowego) kryją się więc zasoby pracy ludzkiej oraz te wszystkie zabiegi, w wyniku których ma się zwiększyć skuteczność i efektywność działania człowieka...

więcej

zbyteczne planowanie

Wielu ekonomistów zachodnich twierdzi nadal, że planowanie jest zbyteczne, ponieważ wszystko może rozwiązać rynek. W rzeczywistości wyłączność samoregulacji rynku konkurencyjnego nie da się już pogodzić z warunkami współczesnej, bardzo skoncentrowanej gospodarki kapitalistycznej. Postęp techniczny i wielka produkcja wymagają decyzji długofalowych, ponieważ wydłuża się horyzont działań gospodarczych, t j. okres, na który przewiduje się nakłady i efekty jako podstawą decyzji gospodarczych. Natomiast mechanizm rynkowy jest dostosowany do warunków, w których wystarczają decyzje krótkookresowe. Ale nawet na krótką metę harmonizacja interesów jednostkowych z interesami ogólnymi wyłącznie na podstawie regulacji rynkowej nie jest już możliwa...

więcej

Znaczenie wlasnej dzialalnosci

Działalność gospodarcza ma podstawowe znaczenie dla rozwoju gospodarczego oraz postępu gospodarczo-społecznego. Dla rozwoju gospodarczego jej znaczenie jest, oczywiście, większe, gdyż obejmuje ona więcej działań niezbędnych. Natomiast do postępu ekonomiczno-społecznego, przyczyniają się w znacznie większym stopniu działania pozagospodarcze. Obserwacja i ocena działalności gospodarczej, rozwoju gospodarczego i postępu ekonomiczno-społecznego oraz ich skutków wymagają stosowania odpowiednich narzędzi, głównie miar pozwalających uchwycić zmiany różnych zjawisk w czasie oraz ich zróżnicowanie w przestrzeni...

więcej

zydzi w Nowym Jorku

Nawet słynny, dziewiętnastowieczny wojujący reporter, John Riis zauważył, że żydowscy osadnicy, zamieszkujący przeludnione slumsy „wschodniej dzielnicy”5 Nowego Jorku, dzięki temu że płacili niski czynsz mogli odłożyć znaczne sumy pieniędzy. Wygląda / tego, że ludzie ci mieli ważniejsze cele niż poprawę komfortu warunków mieszkaniowych, w jakich żyli. Kiedy wskutek wyburzeń zostali oni zmuszeni do przeniesienia się do lepszych – zdaniem bojowników o poprawę warunków mieszkaniowych – lokali, kosztów tego awansu nie zapłacili bojownicy o poprawę warunków mieszkaniowych – lecz sami lokatorzy. Nie trzeba dodawać, że odbyło się to kosztem innych ich planów i preferencji...

więcej