wieksza dyskryminacja

Możliwe jest istnienie większej dyskryminacji tam, gdzie jest mniej uprzedzeń i przesądów, i mniej dyskryminacji tam, gdzie tych uprzedzeń i przesądów jest więcej. Nie jest to bynajmniej konstrukcja teoretyczna. Tak dzieje się w niejednym kraju. Stopień, w jakim subiektywne nastawienie przekłada się na jawne akty dyskryminacji zależy od jej kosztów. Jeśli koszty te są wysokie, to mimo istnienia silnych uprzedzeń czy przesądów, ludzie mogą stosować niewielką dyskryminację lub zaniechać jej w ogóle. Można sobie wyobrazić posiadacza zawodowej drużyny koszykarskiej, który jest z jednej strony ciężkim rasistą, a z drugiej posiada mocną motywację do robienia pieniędzy. Pierwszy czarnoskóry futbolista3 zaangażowany przez drużynę Washington Redskins w latach 1960...

więcej

Wielkosc dochodu narodowego

Wielkość dochodu narodowego uważa się powszechnie w świecie za wiarygodny, syntetyczny wskaźnik ekonomiczny poziomu rozwoju gospodarczego, przydatny i stosowany do badań dynamiki rozwoju oraz do porównań międzynarodowych . Jego wielkość na jednego mieszkańca uznaje się za miernik zamożności danego społeczeństwa, miernik jego dobrobytu, a dynamikę dochodu narodowego traktuje się nierzadko jako główny lub nawet jedyny wskaźnik postępu ekonomiczno-społecznego. W tym ostatnim przypadku przypisuje się jednak dochodowi narodowemu nadmierną rolę zarówno w realnych procesach gospodarczo-społecznych jak i w systemie rachunkowości społecznej, planowaniu czy statystyce. Dochód narodowy bowiem wyraża tylko część procesów i zjawisk kształtujących rozwój i postęp...

więcej

Wojna z ZSRR

Pierwszy etap wojny przeciwko ZSRR, zagarnięcie rozległych terytoriów rolniczych, zasobów surowcowych i fabryk, sprzyjał wzmocnieniu potencjału wojennego Rzeszy. Zarazem jednak wyczerpujące walki na wschodzie powodowały ogromne straty w ludziach, co zmuszało do mobilizacji coraz to nowych roczników. Osłabiało to gospodarkę Rzeszy, gdy równocześnie wzmagały się szybko potrzeby w dziedzinie sprzętu i zaopatrzenia materiałowego. Niepowodzenie wojny błyskawicznej doprowadziło do wyniszczającej siły Niemiec wojny materiałowej, w której Związek Radziecki dysponował rosnącą przewagą. Na wiosnę 1942 r. nastąpiły zmiany w organach kierujących gospodarką Rzeszy...

więcej

Wytwarzanie dochodu narodowego

W sferze produkcji materialnej, w której powstaje dochód narodowy, trwa nieustanny proces reprodukcji, ruch okrężny produktu społecznego. Każdy zakład produkcyjny czy przedsiębiorstwo — wykorzystując nagromadzony majątek oraz zasoby materiałów i półfabrykatów, uzyskując bieżąco od innych zakładów nowe narzędzia lub przedmioty pracy w różnym stadium przetworzenia i poddając je procesom przetwórczym — wytwarza w każdym okresie dobra lub usługi materialne zwane produkcją globalną danego okresu. Z punktu widzenia wartości użytkowej w każdym momencie (także na koniec okresu, który się analizuje) są to dobra o różnym stopniu przetworzenia, a więc o różnym stopniu „gotowości”...

więcej

Wzrost rozwoju gospodarczego

W rozważaniach na temat wzrostu i rozwoju gospodarczego pracę ludzką ujmuje się co najmniej w dwojakim sensie: po pierwsze, w sposób najbardziej uproszczony, jako liczbę zatrudnionych, a po drugie, w znaczeniu o wiele szerszym, jako tzw. czynnik ludzki, przez który rozumie się zarówno liczbę zatrudnionych jak i ich kwalifikacje, motywacje (czy postawy), a także organizację pracy, zasady polityki kadrowej, stosunki międzyludzkie w zakładzie pracy itp. Pod pojęciem czynnika ludzkiego (czy osobowego) kryją się więc zasoby pracy ludzkiej oraz te wszystkie zabiegi, w wyniku których ma się zwiększyć skuteczność i efektywność działania człowieka...

więcej

zbyteczne planowanie

Wielu ekonomistów zachodnich twierdzi nadal, że planowanie jest zbyteczne, ponieważ wszystko może rozwiązać rynek. W rzeczywistości wyłączność samoregulacji rynku konkurencyjnego nie da się już pogodzić z warunkami współczesnej, bardzo skoncentrowanej gospodarki kapitalistycznej. Postęp techniczny i wielka produkcja wymagają decyzji długofalowych, ponieważ wydłuża się horyzont działań gospodarczych, t j. okres, na który przewiduje się nakłady i efekty jako podstawą decyzji gospodarczych. Natomiast mechanizm rynkowy jest dostosowany do warunków, w których wystarczają decyzje krótkookresowe. Ale nawet na krótką metę harmonizacja interesów jednostkowych z interesami ogólnymi wyłącznie na podstawie regulacji rynkowej nie jest już możliwa...

więcej

Znaczenie wlasnej dzialalnosci

Działalność gospodarcza ma podstawowe znaczenie dla rozwoju gospodarczego oraz postępu gospodarczo-społecznego. Dla rozwoju gospodarczego jej znaczenie jest, oczywiście, większe, gdyż obejmuje ona więcej działań niezbędnych. Natomiast do postępu ekonomiczno-społecznego, przyczyniają się w znacznie większym stopniu działania pozagospodarcze. Obserwacja i ocena działalności gospodarczej, rozwoju gospodarczego i postępu ekonomiczno-społecznego oraz ich skutków wymagają stosowania odpowiednich narzędzi, głównie miar pozwalających uchwycić zmiany różnych zjawisk w czasie oraz ich zróżnicowanie w przestrzeni...

więcej

zydzi w Nowym Jorku

Nawet słynny, dziewiętnastowieczny wojujący reporter, John Riis zauważył, że żydowscy osadnicy, zamieszkujący przeludnione slumsy „wschodniej dzielnicy”5 Nowego Jorku, dzięki temu że płacili niski czynsz mogli odłożyć znaczne sumy pieniędzy. Wygląda / tego, że ludzie ci mieli ważniejsze cele niż poprawę komfortu warunków mieszkaniowych, w jakich żyli. Kiedy wskutek wyburzeń zostali oni zmuszeni do przeniesienia się do lepszych – zdaniem bojowników o poprawę warunków mieszkaniowych – lokali, kosztów tego awansu nie zapłacili bojownicy o poprawę warunków mieszkaniowych – lecz sami lokatorzy. Nie trzeba dodawać, że odbyło się to kosztem innych ich planów i preferencji...

więcej

planowanie w wielkich firmach

Mówiąc o planowaniu w skali wielkich przedsiębiorstw kapitalistycznych musimy pamiętać, że działalność tych jednostek jest wzajemnie powiązana. Wynika to z podziału pracy, a także z coraz bardziej rozgałęzionej kooperacji, która jest skutkiem rosnącej technologicznej złożoności produktów końcowych. Korporacje są związane ogromną liczbą rozmaitych umów gwarancyjnych, np. dotyczących wielkości dostaw i cen (dla obiorców), a zarazem wielkości sprzedaży i cen (dla dostawców). W ten sposób nie tylko następuje przepływ informacji planistycznej (informacje o zapotrzebowaniu nabywców, prognozy co do przyszłych potrzeb itd.) niezbędnej do sporządzenia własnych planów korporacji, ale planowanie rozszerza się na całą sferę wielostronnych kontaktów kooperacyjnych...

więcej

planowanie w praktyce

Ogólnie biorąc, ani mechanizm rynkowy, ani planowanie — jak wykazuje praktyka — nie mogą w nowoczesnej gospodarce być regulatorami działającymi na zasadzie wyłączności. Każdy z nich funkcjonuje w sposób nie w pełni kompletny. Z jednej strony, nie ma nowoczesnej gospodarki bez rynku. Istniał on nawet w okresie najsilniejszej centralizacji planowania w socjalistycznym przemyśle. Rynek, mając świeże, aktualne informacje, działa jednak na krótką metę, jest krótkowzroczny, jak pisze węgierski ekonomista J. Kornai. Planowanie patrzy daleko w przód, ale w związku z tym jego baza danych jest niepewna, zwłaszcza że realne procesy podlegają licznym zmianom i fluktuacjom...

więcej

optymalizacja planowania

Elementarnym warunkiem metodologicznej poprawności planu społeczno-gospodarczego jest jego realność i wewnętrzna zgodność. Dopiero spełnienie tych warunków pozwala rozważać wybór decyzji najlepszych w danych okolicznościach, tj. decyzji optymalnych, ze zbioru rozwiązań dopuszczalnych. Wydawać by się mogło, że napięte plany powinny wywoływać silną presję prooszczędnościową. W rzeczywistości mogą w tych warunkach powstawać i być akceptowane przez ośrodki decyzyjne projekty i usprawnienia zapowiadające oszczędność, która jednak okazuje się krótkookresowa i pozorna. Z punktu widzenia kryteriów racjonalności ogólnospołecznej i w dłuższym okresie oznaczają one marnotrawstwo i straty...

więcej

niewolnictwo

Niewolnictwo istniało na wszystkich kontynentach, wśród ludzi wszelkich ras na przestrzeni tysięcy lat. Samo pojęcie „niewolnik” (slave) wywodzi się ze słowa Slav (Słowianin), nie tylko w języku angielskim, także w pozostałych językach europejskich i po arabsku. A to dlatego, że – zanim zniewolono pierwszych Afrykanów i przywieziono ich na Półkulę Zachodnią – najwięcej pobitych niewolników wywodziło się z plemion słowiańskich. Niewolnictwo obejmowało szerokie spektrum: Aztecy z Ameryki Centralnej używali ich jako ofiary składane na ołtarzach bóstw, podobnie było m. in. w Indonezji i w części Afryki. W Cesarstwie Rzymskim, niektórych niewolników zmuszano do walki na śmierć i życie w roli gladiatorów, by w ten sposób bawili tłum Koloseum...

więcej